Gezonken als een baksteen. Onderzoek naar het wrak van een Friese vrachtvaarder uit 1752 voor de kust van Hoorn.

Het Hoornse Hop is in de Gouden Eeuw en de eeuwen hierna een van de drukst bevaren stukken van de Zuiderzee. Handelsschepen, oorlogsbodems, vrachtvaarders en vissers voeren duizenden malen per jaar naar of van Hoorn. Vele schepen vergingen in het ondiepe Hoornse Hop.

In 2002 verrichtte een schip van Rijkswaterstaat een controlemeting. Op enige afstand van de oude haven van Hoorn werd het complete silhouet van een middelgroot schip zichtbaar op de meetapparatuur. Het bleek 18 m lang en redelijk gaaf in de zachte zeebodem vast te zitten. Amateur-archeoloog en duiker Martin Sluis uit Schellinkhout, verrichte samen met andere duikers van de archeologische werkgroep De Suyder Cogge een inspectie op het wrak.

Het wrak bleek tjokvol te liggen met gele baksteentjes, dakpannen, plavuizen en een groot aantal fraaie witte borden met de tekst ‘Makkum 1752’. Na een aantal succesvolle duiken en aanvullende studie, liep het onderzoek vast. Het schip bleef op de bodem van het Hoornse Hop liggen.

In 2010 vond Chrsitiaan Schrickx een belangrijk historisch document dat alle puzzelstukken op zijn plaats liet vallen. Het vrachtschip was de tjalk van de Friese schipper Karsten Hoytes komend van Makkum. Het verging onder mysterieuze omstandigheden in de nacht van 2 op 3 november 1752 in het zicht van de Hoornse haven.

Archeologen, maritiem historici en materiaalspecialisten besloten hier een fraai boek van te maken. Dit boek met als titel ‘Gezonken als een baksteen’ is veelzijdig omdat het zowel de Fries-Westfriese maritieme handelsbetrekkingen als de productie en het gebruik van Fries aardewerk en bouwmateriaal illustreert. Tevens belicht het de functie van de tjalk als werkpaard van de Zuiderzee. Tenslotte wijst het op het nut van archeologisch onderzoek in de voormalige Zuiderzee. In de komende jaren hebben de provincies Noord-Holland en Flevoland verstrekkende voornemens om de bodem van het Markermeer te gebruiken voor allerlei ontwikkelingen. Niet alleen de historische scheepswrakken, maar ook de verdronken dorpen als Schellinkhout, Oosterleek maar ook het verdwenen kasteel van graaf Floris V bij Wijdenes loopt hierbij risico. Dit boek vertelt daarom niet alleen over een goed bewaarde tjalk maar bespreekt de hele cultuurhistorie onder water.

Het boek wordt uitgegeven door de Stichting Archeologie West-Friesland te Hoorn. De auteurs zijn onder andere scheepsarcheoloog Seger van den Brenk, stadsarcheoloog Michiel Bartels, maritiem historicus Henk Dessens en archeoloog en historicus Christiaan Schrickx. Het is fraai vormgegeven en voorzien van veel historische illustraties. Het boek is vanaf 29 januari 2011 voor leden van De Suyder Cogge verkrijgbaar in het Koggehuis op dinsdagmiddag van 14.00 - 17.00 uur en kost voor leden in plaats van € 17,50 slechts € 12,50.

Een kleine hektjalk passeert de Hoofdtoren en zeilt voor de wind de haven van Hoorn binnen. Tekening door Hendrik Rietschoof, 1741. (afbeelding Scheepvaartmuseum Amsterdam)

Drie van de 30.000 gele bakstenen uit het wrak van de tjalk.

Een Makkumer salaadschotel met de tekst ‘Een oog In’t zeil makkum 1752’.

 

Kunt U ons helpen ??

 

Weet U wat meer dan de onderstaande gegevens van Mw. Cornelia Petronelle Vis

Wilt U dan zo vriendelijk zijn, kontakt op te nemen met info@suyder-cogge.nl